Eğer deprem tehlikesi ve geçim zorluğu olmayan bir ülkede yaşıyorsanız. Ülkenizde birilerinin darbe yapmak için çete kurduğuna ilişkin enteresan iddianameler çıkma ihtimali sıfırsa. Ayrıca gazeteleriniz her gün hava durumu, balık tüketimi ve nadir gerçekleşen trafik kazalarını manşet yapıyorsa kendinize tartışacak birşeyler bulmanız gerekir. İşte İsveçliler de yememiş içmemiş tartışacak bir konu bulmuş. Hatta yetmemiş köşe yazarlarını da bu konuyla günlerce meşgul etmeyi bir borç bilmişler. Merak ettiniz değil mi? Yanıt başlıkta gizli…

Evet, gerçekten de İsveç son bir haftadır iki küçük yayınevinin bastığı çocuk kitaplarında erkek karakterlerden birinin pembe sandalet giymesini tartışıyor. Kadın erkek eşitliğinin dünyadaki en önemli kalesinde bile tartışma yaratan yayınevlerinin adı Vilda ve Olika. Her ikisi de felsefelerini, “Cinsiyet, etnik kimlik ayrımı yapmaksızın tüm insanların eşit olduğu ve insanlara kişiliklerinden dolayı saygı gösterilmesi gerektiği” üzerine kurmuş. Yayın alanları ise çocuk kitapları. “Liberal” değerlere sahip, gelenekleri sorgulayan bir nesil yetiştirmek için kitap bastıklarını belirtiyorlar. Kitaplardaki en önemli detaylardan biri kız karakterlerin pembe, erkek çocukların ise mavi giymekten kaçınması. Bazı çocukların iki babasının olması, birinin annenin görevlerini üstlenmesi de toplumun normal bir yansıması olarak anlatılıyor. Olika’nın kurucusu Marie Tomicic, “Benim işim toplumdaki geleneksel kadın-erkek imajını yıkmak” diyor.

1920′lerde erkek rengiydi

İki yayınevinin şimdiye kadar bastığı toplam çocuk kitabı sayısı iki elin parmaklarını geçmese de kopardığı fırtına büyük. Hele ki son kitapta ana karakter olan bir erkek çocuğun pembe sandalet giymesi, arkadaşlarının bu durumla dalga geçmesine göğüs germesi ve sonunda hepsini ikna etmesi İsveç’i bile böldü. Kitaba karşı çıkan muhafazakar kesimler çocukların bu tür bir kültürle yetiştirilmesinin toplumda bir erozyon yaratacağını belirtirken kitapları savunan grup ise eşcinselliğin ve kadın-erkek eşitliğinin toplumun bir gerçeği olduğunu, geleneksel değerleri yıkmak için erkeğe pembe giydirmenin iyi bir başlangıç olabileceğini savunuyor.

Bu tartışmayı okuyunca pembe renginin sosyolojik anlamına biraz baktık. İlk olarak şunu bilin ki tarihte pembe kadar tartışma yaratan ve değişik gruplar tarafından simge olarak kullanılan bir renk yok. Asıl şaşırtıcı olan ise pembenin tarihsel sürecini inceleyince ortaya çıkıyor. Pembenin günlük hayatta objeleri renklendirmekte kullanılmaya başlanmasının geçmişi 17′nci yüzyıla dayanıyor. Batı dünyasında simgeleşmesi ise 1920′lerde başlıyor. En garibi bu yıllarda pembenin maskülen bir renk olarak kabul edilmesi ve sadece erkekler tarafından kullanılması. Aynı yıllarda karşı cins ise daha dişi olarak kabul edilen buz mavisini kullanıyormuş.

Pembenin tam aksi yöne dönüşü ise 1940′lı yıllarda görülüyor. Özellikle bu yıllarda pembenin bizim çingene pembesi olarak bildiğimiz tonunun popüler olması ve dikkat çekmek isteyen bayanların sık sık bu renkte kıyafetler giymesi erkeklerin giderek pembeden uzaklaşmasına sebep olmuş. Zaten o gün bugündür bizim mahalleye pembe çok az uğrar hale gelmiş. Özellikle son yıllarda pembeyi sahiplenen en yeni grup ise eşcinseller. Fransa’da kurulan eşcinsel içerikli “Pink TV”nin (Pembe TV) yayına girmesinin de bunda katkısı olduğu kesin. Onların bu rengi sahiplenme sebebi ise Roma İmparatorluğu döneminde eşcinsel oldukları için tutuklanarak hapse atılan erkeklerin yakalarına bir pembe üçgen sembolü takmak zorunda olmaları.

İsveç’teki feminist partinin sembolü olmasının yanısıra pembe, siyasi hayatta aşağılayıcı bir tabir olarak bile kullanıldı. Amerika’da bir dönem komünist Sovyetler’e sempati duyanlar için “Pinko” tabiri kullanılıyordu. Rengin dini manası ise genellikle Hristiyanlık’ta yer buluyor. Katolik mezhebinde pembe mutluluk ve neşeyi simgeliyor. Protestan mezhebi de pembeyi sevginin rengi olarak görüyor ve bazı özel günlerde bu mezhebin üyeleri pembe mum yakıyor.

Peki, “Madem bu kadar farklı anlam ve simgesel değeri olan pembenin tarihçesini araştırdınız, başlıktaki soruya da cevap verin bakalım” diyecek olursanız, tek bir cümleyle yanıtlayabiliriz: Olur mu öyle şey canım, erkek adam pembe giyer miymiş…